تاثیر جهانی شدن  بر نظام علمی

رحیم زایرکعبه – کارشناس ارشد جامعه شناسی

محل نشر: مجله رشد آموزش علوم اجتماعی - تابستان1387 ،شماره31

 چکیده :

       جهانی شدن فرایندی کثیرالابعاد، پیچیده، در حال شدن، غیر قابل پیش بینی، شامل فرصتها و هم تهدیدهاست و این فرصتها و تهدیدها برای همه کشورها یکسان نیست. تاثیر جهانی شدن بر علم و نظام علمی در سه بعد مورد  بررسی قرار گرفته است. در بعد دانشمندان: جهانی شدن باعث شده، فعالیتهای علمی دانشمندان صنعتی و تجاری شود. اجتماعات تخصصی علمی در سطح جهانی برای ارتباط علمی بین دانشمندان تشکیل شود. دوره های آموزشی کوتاه مدت ضروری شود. بالاخره با ظهور دانشگاهای مجازی و تکنولوژیهای آموزشی دیجیتالی، حضور عوامل انسانی در امر آموزش کاهش یافته است.  در بعد موسسات علمی: جهانی شدن باعث ظهور موسسات علمی مجازی شده که علم را همگانی و انتقال آنرا تسهیل نموده اند؛ رقابت علمی بین موسسات علمی در نظام جهانی باعث برتری موسسات علمی جهانی و در مقابل باعث تضعیف موسسات علمی محلی شده است؛ در تقسیم کار علمی در نظام جهانی، کشورهای هسته کار تولید علم و در مقابل کشورهای پیرامون و نیمه پیرامون کار مصرف علم را بر عهده گرفته اند. نهایتا مدرک گرایی به دلیل همگانی و تسهیل ساختن آموزش علم همچنین به عنوان معیار تخصص و شایستگی علمی، شدت یافته است. در بعد محتوای علمی: جهانی شدن موجب تبدیل علم به اطلاعات صرفاکمی شده است؛ درکارایی پوزیتیسم بعنوان رویکرد برتر علمی هم از لحاظ روش و هم از لحاظ معرفتی تردیدهای جدی ایجاد شده است؛ بر اثر فرایند جهانی شدن، مشکلات نیز جهانی شده است. سکولاریزم از ملزومات تفکر علمی شده است. بالاخره به دلیل برتری کشورهای انگلیسی زبان مخصوصا آمریکا در بسیاری از عرصه های جهانی، زبان انگلیسی بعنوان زبان مسلط علمی در آمده است .

واژه های کلیدی: جهانی شدن، نظام جهانی، نظام علمی، جامعه شناسی علم، موسسات مجازی، کشورهای هسته، پیرامون و نیمه پیرامون.