علل و پیامدهای مدگرایی

رحیم زایرکعبه – کارشناش ارشد جامعه شناسی

چکیده

مقاله حاضر دارای دو سوال اساسی است. اول: علل تقلید از مدگرایی کدامند؟ دوم: پیامدهای تقلید از مدگرایی کدامند؟ برای ارایه جواب به  سوال اول از نظریات مختلف جامعه شناختی و روان شناختی استفاده شده است:1. نظریه مارکوزه: جهان سرمایه داری برای کسب سود مادی و بقای کارکردی خود، نیازهای کاذبی چون مد را به عنوان نیاز راستین معرفی کرده، آنها را هدایت و برنامه ریزی می کند. 2. نظریه زیمل: افراد از مد به عنوان شیوه ای برای  نشان دادن تمایز خود از دیگران استفاده می کند. 3. نظریه بوردیو: افراد از طریق مد هم جایگاه اجتماعی خود را می شناسند(منش) و هم در آن جایگاه اجتماعی خاص قرار می گیرند(میدان). همچنین هرچه فرد از جایگاه اجتماعی بالاتری برخوردار باشد؛ بهتر می تواند مد جایگاه اجتماعی خود را بر جایگاههای اجتماعی پایینتر از خود مقبول سازد. 4. نظریه مازلو: مد شیوه ای از رفتار هست که آدمی از طریق آن به یکی از نیازهای اساسی خود یعنی نیاز به احترام و مورد توجه دیگران واقع شدن، پاسخ می دهد. 5. نظریه اینگلهارت: وی چگونگی تاثیر تفاوت نسلها بر تحول فرهنگی را بر روی دو فرض بنا می نهد. فرض کمیابی: طبق این فرض شخص بیشترین ارزش را برای آن چیزهایی قایل می شود که عرضه آنها نسبتا کم است. فرض اجتماعی شدن: بر اساس این فرض ارزشهای فرد تا حد زیادی انعکاس شرایطی می شود که در طول سالهای قبل از بلوغ اجتماعی و فکری در وی حاکم بوده است. اما در جواب به سوال دوم نیز می توان به پیامدهای زیر اشاره کرد: 1. تبعات تقلید کورکورانه از مدگرایی 2. بحران هویت در اثر مدگرایی افراطی  3. افتادن افراد تابع مد در چرخه بسته مُد و دمُده شدن 4. مدگرایی موجب رشد مصرف گرایی و آن نیز باعث رشد سرمایه داری.  5. مدگرایی موجب تغییر اجتماعی در هنجارها و ارزشها.

واژه های کلیدی: مُد- جوان- نیازهای کاذب- تمایز- منش- میدان.