رحیم زایرکعبه – کار شناس ارشد جامعه شناسی

چكيده

مقاله حاضر، یک سوال اساسی مطرح شد و آن اینکه آیا جامعه شناسی فایده عملی دارد ؟  وهمچنین جامعه شناسی به چه درد می خورد و چه اهمیتی دارد؟ برای جواب به سوال مذکور در دو بخش به ارایه استدلال پرداختیم. اولا اینکه  پیدایش و تکامل علم جامعه شناسی در 200 سال قبل در اروپا ناشی از یکسری ضرورتها و اهمیتهای اجتماعی و فکری بوده است. ثانیا در سه بعد از تلاش علمی (توصیف ،تبیین و پیش بینی ) به ارایه فواید و اهمیتهای علم جامعه شناسی پرداخته شد. به این صورت که در بعد توصیفی ، علم جامعه شناسی این فایده را دارد که می تواند توصیفهای دقیقی از وضعیت موجود در جامعه ارایه دهد و به این وسیله موجب مشخص شدن مساله اجتماعی برای سیاستگذاران جامعه شود. در بعد تبیینی نیز، نه تنها علل و عوامل پدیده های اجتماعی را مشخص نموده و ما را در یافتن راه حل کمک می کند بلکه ما را از سو گیریهای ذهنی(پیشداوریها و تعصبات) بر حذر می سازد. همچنین جامعه شناسی بدلیل تبیین امور و رسیدن به ریشه ها و علل و عوامل حقیقی امور، علمی انتقادی بوده و ابایی از، به زیر سوال کشیدن بدیهی ترین و مقدس ترین امور جامعه ندارد. در بعد پیش بینی و برنامه ریزی نیز جامعه شناسی این فایده را دارد که قادر است به پیش بینی هایی در مورد وضعیت آتی پدیده های اجتماعی بپردازد و از این طریق سیاستگذاران و مسولین را به برنامه ریزی اجتماعی وادارد. از دیگر اهمیتهای علم جامعه شناسی، می توان به اختصار به موارد زیر اشاره کرد، پیدایش و گسترش روزافزون رشته های مختلف جامعه شناسی در دانشگاهها، تدریس درس جامعه شناسی یا تعلیمات اجتماعی بعنوان یکی از درسهای تحصیلی در مدارس کشور، مخصوصا از سال52 و53 که دو رشته فرهنگ و ادب و اقتصاد اجتماعی در دبیرستان ایجاد شدند و در کل 16 ساعت درس جامعه شناسی و تعلیمات اجتماعی را به خود اختصاص دادند(حاضری 1376)، پیدایش و رشد گرایشهای جامعه شناسی عملی یا کاربردی چون رفاه اجتماعی، مددکاری اجتماعی، برنامه ریزی اجتماعی، خدمات اجتماعی، سیاست اجتماعی، اصلاحات اجتماعی(محسنی 39:1382) و نهایتا فرایند جهانی شدن و بروز مسایل ناشی از جامعه جهانی چون خطر سلاحهای هسته ای و کشتار جمعی، آلودگی محیط زیست جهانی ودر نتیجه  نیاز به علم جامعه شناسی برای رفع چنین مسایلی. پس می توان چنین نتیجه گیری کرد که جامعه شناسی نیز همچون علوم طبیعی دارای فواید و اهمیتهای عملی است و حتی گاه مهمتر و ضروری تر، زیرا با مسایلی سروکار دارد که برای تعداد وسیعی از افراد جامعه مورد سوال می باشد. نباید آنرا علمی بدون فایده عملی و فقط برای تفنن و سر گرمی دانست.