رحیم زایرکعبه-دکترای جامعه شناسی

مفاخر جامعه را می توان از جنبه های مختلف تقسیم بندی کرد. در این نوشته، مفاخر از  جنبه هدف و آرمان شان به دو نوع زیر تقسیم شده است:

1.  مفاخری که هدفی شخصی و فردی دارند، اما با توجه به زحمت و تلاشی که در راه هدف خود متحمل شده‌اند، به فردی معروف و  برجسته در جامعه تبدیل شده اند که دیگران به وجودشان افتخار می کنند. چرا که هدف فردی آنان به طور مستقیم و غیرمستقیم موجب خدمت به اهداف جامعه نیز شده است. برای مثال می توان یونس ژائله ، سرمایه دار و مالک کارخانه بسیار بزرگ «شیرین عسل» اشاره کرد که محصولاتش به 65 کشور جهان صادر می شود. مردی که 6 بار به عنوان صادر کننده سال ایران شناخته شده و تنها ایرانی در بین ۹ نخبه اقتصاد جهانی اسلامی در کنفرانس تجارت کشورهای اسلامی در کوالالامپور در سال 2014 بود. ایشان جزو مفاخر اقتصادی کشور محسوب می شوند. چرا که توانسته به طور مستقیم و غیرمستقیم برای هزاران نفر کارآفرینی کند، اما با این وجود، هدف ایشان، هدفی فردی است.

2. مفاخری که نه هدفی، شخصی و فردی بلکه هدفی، اجتماعی و جمعی دارند. اینان به دلیل تحقق اهداف جمعی و خدمت به جامعه به فردی معروف و مشهور در جامعه تبدیل شده اند که عموم افراد جامعه به خاطر خدمات شان به آنان افتخار می کنند.  برای نمونه می توان ستارخان را مثال زد. مردی که  به خاطر مردم و برای پایان دادن به دیکتاتوری مطلقه محمدعلی شاه قاجار، جنبش رزمی-مردمی راه انداخت و بعد از ماهها مجاهدت‌های خالصانه توانست دیکتاتوری مطلقه را در هم شکند و مشروطیت را دوباره به ایران برگرداند. این مرد بزرگ بعد از پیروزی با وجود این که لقب سردار ملی را دریافت کرد، اما بدون هیچ چشمداشتی، افسار اسب قدرت را رها کرد و تا آخر عمر مثل یک شهروند عادی زیست. چرا که  هدف وی نه تصاحب قدرت بلکه هدفی جمعی و خدمت به مردم بود.

با توجه به توصیف دو نوع از مفاخر می توان به این نتیجه مهم دست یافت که هر چند جامعه از زحمات و خدمات دو نوع از مفاخران مذکور بهره برده و منتفع می گردد، اما بی گمان مفاخر نوع دوم به دلیل هدف اجتماعی و مردمی شان بیشتر مورد تکریم و احترام جامعه می باشند. چرا که هدف آنان نه هدفی فردی(در قالب مزایای سه گانه ثروت، قدرت و علم) بلکه هدفی جمعی و مردمی می باشد. آنان گاه در راه خدمت به مردم جامعه برخی مصایب، زیانها، آسیبها و صدمات جبران ناپذیری را متحمل می شوند، اما با وجود این دست از تلاش و هدف جمعی خود بر نمی دارند.