چرایی عدم موفقیت كمپين‌هاي مجازی
رحیم زایرکعبه-دکترای جامعه شناسی
كمپين‌های مجازی معمولا در اعتراض به یک پدیده خاص مثل کمپین نخریدن خودرو، کمپین نخریدن مواد غذایی خاص و... شکل می‌گیرند. کمپین های مجازی در ایران معمولا در عرض مدتی کوتاه سریعا ظهور می‌کنند ، اما بدون داشتن تاثیر خاصی به فراموشی سپرده می‌شوند. علل چرایی عدم موفقیت كمپين‌های مجازی را می‌توان در موارد زیر جستجو کرد:
1. ضعف جامعه مدنی: منابع عظیم ثروت، قدرت و دانش(داده و اطلاعات) در ایران در دست حکومت قرار داد؛ در نتیجه کمپین‌هایی که از بدنه جامعه مدنی سر برمی‌آورند نمی توانند در مقابل ثروت، قدرت و دانش عظیم و انحصاری حکومت دوام بیاورند. زیرا حکومت با تکیه بر منابع برتر خود قادر است آینده را به شکلی که می‌خواهد، تعیین کند. بر این اساس آینده برای حکومت امری روشن و معلوم و به همان اندازه برای جامعه مدنی امری مبهم و غیرقابل پیش‌بینی می‌شود. بنابراین وضعیت مبهم آینده باعث می‌شود: اولا افراد فقط قادر به گرفتن تصمیم‌های کوتاه‌مدت باشند نه بلندمدت. به عبارتی به دنبال منافع آنی معلوم باشند نه منافع آتی نامعلوم. ثانیا افراد نمی توانند به نحوه رفتار افراد دیگر در وفاداری به تحریم، اعتماد کنند. زیرا همیشه نگرانند که مبادا دیگران، تحریم عمومی را زیرپا گذاشته و منافع آنی را به منافع آتی ترجیح دهند.
2. ندادن آگاهی: هدف یک کمپین اعتراضی، تغییر وضعیت نامطلوب به مطلوب است. لذا برای تغییر موفق ابتدا لازم هست به اعضای کمپین، آگاهی کافی درباره وضعیت نامطلوب و مطلوب داده شود. چرا که ایجاد آگاهی، مقدم بر کنشگری و حرکت اعتراضی هست. بنابراین نمی‌توان صرفا با یک پیام ساده 70 کاراکتری مبنی بر نخریدن خودور یا طلا یا مواد غذایی خاص به موفقیت یک كمپين دل بست. لازمه موفقیت یک کمپین آنست که بتواند اعضا را با ارایه تحلیلها و استدلالات کارشناسی و علمی قانع کند و آنان را به درستی و نتیجه بخش بودن تحریم، آگاه سازد.
3. عدم ارایه راه حل عملی: حرکت اعتراضی علاوه بر جنبه اعتراضی و سلبی باید جنبه ایجابی هم داشته باشد. یعنی بتواند برای اعضای کمپین، گزینه جایگزین نیز معرفی کند. همچنین گزینه جایگزین یا راه حل باید عملی و قابل اجرا باشد. برای مثال در روز حادثه پلاسکو، کمپین عمومی با این محتوا که «به جای عکس گرفتن با ساختمان سوخته پلاسکو در مراکز درمانی نزدیک پلاسکو، خون اهدا کنید» پدید آمد و توانست جنبشی ایجاد کند که علاوه بر یاری رساندن به آسیب دیدگان حادثه شود.
